سه‌شنبه، ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶
صدای شرق
نشریهٔ ملی ادبی تاجیکستان
داستان

سه داستان کوتاه

پسرک مژه نزده، چشمان سیاهش را از مادرش، که میان انبوه آدمان بی‌پروا می‌رقصید، کنده نمی‌توانست.

سه داستان کوتاه

مهرافَرین

پسرک مژه نزده، چشمان سیاهش را از مادرش، که میان انبوه آدمان بی‌پروا می‌رقصید، کنده نمی‌توانست. صدای موسیقی و سرود حافظ، که سر تا سر توی‌خانه و محله طنین‌انداز می‌شد، به گوشش نمی‌درآمد. نگاهش سوی مادر، به الم، قهر و غضب و هیجان و اضطراب اعضای بدنش می‌لرزید. دندان به دندان مانده و لب می‌گزید.

مادرش شمسیه، که زن قامت‌بلند دلربا است، چه طور هم می‌تواند خشنود نباشد؟ آخر نخستین جیانش خانه‌دار می‌شود. وی می‌بالید، که برادرش عروس می‌فرارد. سرگرم رقص و بازی وعدهٔ به پسر داده‌اش را فراموش نموده بود. بر زم این همه، یک هم‌صنفش با دستانش از میان شمسیه داشته، باز به رقص کشید. و این لحظه از نظر پسرک پنهان نماند.

پسرک مهرافرین نام داشت و نو به سن یازده قدم گذاشته بود. وی در اول خواست مادرش را جیغ زند، اما مغرورانه زبان خایید. ناعلاج ماند، خود را دست‌کوتاه یافت. از جای برخاست، به امیدی، که مادرش او را می‌بیند. لیکن شمسیه از احوال پسرش هنگامی آگاه گشت، که الاکی از دیدگان او دانه‌دانه اشک می‌ریخت.

شمسیه به خود آمد، هرچند قدحی هم ننوشیده بود.

– مهرافرین؟ چه گپ؟ چرا گریه می‌کنی؟ – پرسید زن.

– شما قول دادید، که فقط یک بار می‌رقصید. ولی…

– خیر چه؟ یکان جایم کم شد مگر؟ یا آسمان به زمین فرو رفت؟ توبه…

– چرا مرد بیگانه دستش را به میانتان رساند؟ کی وی؟

شمسیه گناهی نداشت. خصلت پسرش را می‌دانست. اما اشک چشمان مهرافرین را دیده، زبانش بی‌اختیار لال ماند. دیگر نرقصید. پس از انجام توی قریب حرفی نگفته، خاموشانه به منزلشان برگشتند.

وارد خانه شده، شمسیه چراغ را روشن کرد، بالای کرسی ملایم نشست و بی‌آواز گریست.

پسرک این را پی برده، نزد مادر آمد و سرش را سیلا کرد، آرامانه به موهای شبگون وی نگریست. پسرک خوب می‌دانست، که نه سال پیش پدرش آن‌ها را پرتافته رفته است. حالا زن دیگر دارد…

«اگر این دفعه دیدنی آید یا زنگ زند، همراهش گفتگو نمی‌کنم»، خیال کرد پسرک.

اما پدرش را می‌بیند و عهدش را فراموش می‌سازد.

– مهرافرین، تو کی آدم می‌شوی؟ تا کی مرا از عالم و آدم جدا می‌کنی؟ به توی رفته نتوانم! نمی‌مانی، که در روز تولد دوستان باشم؟

– چرا، چرا نمی‌مانده‌ام؟ فقط خواهش کردم، که یک ساعت پس گشته آیید.

– او، بعضاً راه رفت و آمد چهل-پنجاه دقیقه است. تو می‌فهمی یا نه؟.. خدا نکند، که یکان مرد شناسم به خانه آید. از قاش و قاووقت برف و باران می‌بارد. تا رفتنش دم‌وار چسبیده می‌گیری!..

شمسیه جوراب نیم‌بافته را به دست گرفت.

– مادرجان! شما در وزارت کار می‌کنید، فرصت یافته به مکتب‌بچه‌ها درس می‌گویید، باز تا بی‌وقتی شب جوراب و جمپر می‌بافید. مگر پولمان نمی‌رسد؟

– خودت می‌دانی‌کو. بعد آدمیزاد با امید زنده است. ها نگفته تو هم به وایه می‌رسی…

– من دیگر یخماس نمی‌خرم، سقیچ هم!

– یاد دارم، از خردی تو خیلی مهربان و غمخواری. یا خدا رحم مرا خورده نرم‌دلت آفریده است؟ روزی نصیب باشد، زن می‌گیری، آن گاه احوالت چه می‌شده باشد؟ راستش را بگو، تو از من چه می‌خواهی؟

– چرا شوهر نمی‌کنید؟ – غیرانتظار سؤال کرد پسرک.

– نمی‌دانم… کلان‌تر شوی، مهرافرین، خودت سرفهم می‌روی، – گفت مادر.

– می‌خواهم شوهر کنید…

– دیر شد، پسرم. وقت خوابت رسید.

شمسیه بافتنش را ادامه داد. پسرک را تا نصف شب خواب نبرد. به سرش هر گونه فکرهای پریشان می‌آمدند. از این پهلو دیگر پهلو گشت. چشمش از راغ در به آینه افتاد. روی آن سیمای مادرش عکس‌انداز بود. وی جوراب می‌بافت.

آرزو

موی‌سفید کارد و تبرچه‌های قصابی و خواجگی‌اش را با چرخ برقی تیز می‌کرد. نکحت گل‌های شکفتهٔ زردآلو، سیب و آلوچهٔ روی حویلی به مشام می‌رسید. در فضا بهار بال می‌زد. تیغ کاردهای قصابی باید دائماً برّا و باترتیب باشند، وگرنه هنگام کار عصبانی می‌شد. این لحظه دروازه را سخت تق‌تق زدند. هنوز «کی» نگفته، مسافر دریچه را گشاده درآمد.

– من برای خبر آمدم، عمک، – با هیجان و سراسیمه گپ زد او.

– مرحمت! خوش آمدید! – گفت موی‌سفید.

او خبرچی را شناخت. هرچند دفعهٔ آخر یک ده-دوازده سال پیش، وقتی دکتران در آخر محله او را دستگیر کرده می‌بردند، دیده بود. پدر و مادرش، احتمال بر اثر غم، شاید از تقدیرشان، بروقت فوتیدند. موی‌سفید گاه‌گاهی آن‌ها را خبر می‌گرفت. پسر خردی، «این خانه خاصیت ندارد» – گویان حویلی را فروخته به دیگر جا کوچید و گاه‌گاهی به معرکه‌های اهل محله می‌آمد.

– توی، عمک، توی! زن می‌گیرم! آدمان محله را به بزم خبر کرده گشته‌ام.

– به خانه‌تان درآمدید؟ اقلاً لباس بیمارخانه را عوض می‌کردید، – سؤال‌آمیز پرسید موی‌سفید.

– رفتم، پرس‌وکاو کردم. یک مردک برآمد. «پدر و مادرم کو؟» گفتم. جواب داد، که هیچ کس نیست. همه در پخته‌چینی!

زن موی‌سفید روی کت دسترخوان گشود، نان و شیرینی‌ها برآورد.

– تا توی یک شکمم را سیر کرده گیرم، – گفت مسافر.

– آش شود، به اشتها باشید. توی در کجا برپا می‌شود؟ – به هر احتمال کنجکاوی کرد موی‌سفید.

– در همان صحن بیمارخانه. آن جا یک آدمان باآبرو همراه من خوابند… نه، آن‌ها به هر خیل توی نمی‌روند. همان‌ها سبب شدند، که من خانه به خانه خبر کرده گشته‌ام. طعنه زدند، که یک عمر بی‌زن می‌نشینی‌چی؟

– درست گفته‌اند.

– حاضر تیاری زور. فرمان داده آمدم. همه را جمع کنید، گفتم. شماها را بالای دیوار می‌نشانم. دیوار بلند. خلق بیند…

موی‌سفید از لب پنجره کتاب تلفن‌ها را گرفت. به سردکتر بیمارخانهٔ مخصوص زنگ زد، زیرا او را می‌شناخت. بعد احوال‌پرسی گفت:

– به ماه‌پروین شما صحبت آراسته نشستیم. مبارک شود، توی داشته است. به خبرکنی آمده است. ها، نیم محله را دعوت کرده است. برای حرمت داماد، اگر ماشین می‌فرستادید…

دیر نگذشته، دکتران بی‌خلعت آمدند.

– کنی، کنی، دامادتوره، او توی سر شد، عروس انتظار و شما این جا…

– به راستی، عروس یافتید؟ – شاید از آوازشان پی برد، که کیانند آن‌ها، بنا بر این درق‌درق لرزید.

موی‌سفید از دسترخوان دو نان گرفته، به دست مسافر داد:

– آرزو در دلت، تا هستی، زنده ماند…

باز برگشت سر چرخ برقی و تیز کردن دم کاردهای قصابی.

فاجعه

داخل خانه نشسته، داد و فریاد بچه‌ها و کلان‌سالان به گوشم رسید. کنجکاوی‌ام بالا گرفت و به پیش‌ایوان برآمدم. آفتاب عالم‌آرا نورپاشی داشت. در پایین گروه آدمان از جای نجنیده به یک نقطه می‌نگریستند. گربهٔ سیاه فربهٔ دزد را دیدم. قدری بالاتر یک جفت مینا چون شاهین فغانشان به آسمان پیچیده، خود را سوی گربهٔ دزد می‌انداختند. گربه این هنگام با پای عقبش راست می‌ایستاد و حملهٔ جانورکان را گرداندنی می‌شد.

میناها رسم-نرسم خود را باز عقب می‌گرفتند. چنین جرئت سه مرتبه تکرار یافت. به حیرت آمدم. سپس سوی گربه با دقت نگاه افکندم. ظاهراً فکر گریختن به سرش نمی‌آمد. زیر پای پیشش جوجهٔ نو از تخم برآمدهٔ جفت مینا می‌خوابید. هر گه، که گربه آن را به دهان می‌گرفت، میناها تیروار خود را به سر گربه می‌زدند.

مردم، چه طفلکان، چه پدر و مادرهایشان، سرگرم تماشا. انتظار بودند، که تلاش گربهٔ دزد و جان‌کندن یک جفت مینا با چه می‌انجامد. پسرچه‌ای می‌خندید. دخترچه‌ای گریه می‌کرد. هر دو به حال زار میناها و جوجه‌شان. جوجهٔ نوزاد از بردار و زن گربه اکنون مرده بود. جفت مینا باز یک دفعه هجوم آوردند. گربه رزق به دهان گرفته‌اش را رها کردن نمی‌خواست و میناها به تقدیر خود و جوجه‌شان تن دادنی نبودند. گربه پیتش را پاییده جوجه را گزیده گریخت. میناها به زمین برخوردند. و باز به بالا پریدند. آدمان از جای نجنیده تماشا داشتند. من همچنین. فقط پسرچه و دخترچه استثنا بودند. یکی می‌خندید و دیگری می‌گریست.

از دل و جگر جفت مینا دود برمی‌آمد.

قطار صبح دیر کرده بود. مسافران روی سکو ایستاده بودند و به خط کوه‌ها نگاه می‌کردند که آفتاب تازه بر آن می‌نشست.

پیرمردی کنار چمدان خود نشست و گفت: «هر بار که به خانه برمی‌گردم، راه کوتاه‌تر می‌شود.»

این متن نمونه است و تنها برای نمایش صفحهٔ مطلب در بخش فارسی گذاشته شده است.

بیشتر از بخش «داستان»

همهٔ مطالب ←
آرزو
داستان

آرزو

داستان مادری که با تولد نابره‌اش، تلخی‌های گذشته را فراموش می‌کند.

مطلبه یارمیرزایوا · ۶ اکتبر ۲۰۲۶
مرگ حافظ
داستان

مرگ حافظ

وه چه سان دل‌آشوب است سرود شیواجی، حافظ نامدار هندوستان! زمزمهٔ آب چشمه‌ساران و غلغلهٔ رعد و برق، امواج بحر طوفانی و چهچهٔ بلبل – همه در نغمهٔ اوست.

ساتم الغزاده · ۳ اکتبر ۲۰۲۶